GovCheck kwa sentensi mbili
Unaona pesa za umma za mji wako zinakwenda wapi. Unaripoti kisichokwenda sawa, na huduma husika inakujibu.
GovCheck ni tovuti ya bure ya CERC (Centre de Recherche sur l’Anti-Corruption) inayowaleta wakazi karibu na utawala wao wa eneo: Mkoa, Mji, Wilaya (Commune), Sekta au Uchifu. Kila mtu anaweza kupata habari kuhusu huduma na ada rasmi, kuripoti tatizo kwa lugha yake na kufuatilia jibu hadi litatuliwe.
GovCheck pia inafuatilia bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa, mapato na miradi ya ujenzi inayofadhiliwa, ili pesa za umma ziwanufaishe wakazi kweli.
Kwa nini GovCheck?
Wakazi wanaona matatizo. Mara nyingi utawala hauyaoni.
Fikiria mfanyabiashara anayelipa ushuru sokoni bila kupewa risiti. Mfereji uliozibwa unafurika mtaa wake kila mvua inaponyesha. Mradi uliotangazwa katika bajeti hausongi tena. Anawaambia majirani zake, lakini hakuna mtu katika ofisi ya wilaya atakayejua. Zidisha hilo kwa maelfu ya wakazi: hilo ndilo GovCheck inafanya lionekane, ili libadilike.
Ada zisizo wazi na malipo yasiyostahili
Bei ya hati haijulikani, ushuru unakusanywa bila risiti, madalali.
Malalamiko yanayopotea
Tatizo linaripotiwa kwa mdomo, bila kumbukumbu wala ufuatiliaji.
Lugha na upatikanaji
Wengi wanaandika vizuri zaidi kwa Kiswahili, Kilingala au lugha ya eneo, kwa simu ya kawaida.
Pesa za umma zisizoonekana
Bajeti iliyopitishwa, matumizi na mapato huchapishwa mara chache.
Miradi bila ufuatiliaji
Kazi zimesimamishwa, zimecheleweshwa au ni za ubora duni, bila maelezo.
Hatari za tabianchi
Mafuriko, mito kujaa na mmomonyoko vinapiga mitaa bila tahadhari.
Maono yetu
Tunachotaka kuona katika kila chombo cha eneo
- 1
Ada rasmi zinachapishwa na kuheshimiwa
Kila mkazi anajua bei ya hati au ushuru na anapewa risiti.
- 2
Kila ombi linafuatiliwa hadi litatuliwe
Nambari ya kumbukumbu, jibu kutoka huduma husika, na mkazi mwenyewe anathibitisha.
- 3
Bajeti na miradi inayoonekana
Bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa, mapato na maendeleo ya miradi vinachapishwa kwa wote.
- 4
Mitaa iliyojiandaa kwa hatari
Tahadhari kabla ya mvua kubwa na uwekezaji katika mitaa iliyo hatarini zaidi.
Mbinu yetu
Raia kwanza
Nani anafanya nini?
- Wakazi wanapata habari, wanaripoti, wanafuatilia maombi yao na kutathmini huduma.
- Kamati za Maendeleo ya Eneo na watathmini waliofunzwa na CERC, wanashiriki vikao vya bajeti na kutembelea miradi.
- CERC inafunza, inakagua ubora wa data kabla ya kuchapishwa na inasaidia mazungumzo.
- Ukumbi wa Mji, Wilaya na huduma kila moja ina akaunti, inajibu maombi na kurekebisha.
- Msaidizi wa Akili Bandia anaarifu, anatafsiri, anafupisha na kuelekeza; haamui.
Kushiriki vikao vya bajeti
CERC inafunza Kamati za Maendeleo ya Eneo; wakazi wanaeleza vipaumbele vyao na kufuatilia jinsi vinavyozingatiwa katika bajeti iliyopitishwa.
Kufuatilia utekelezaji na kutembelea miradi
Kwa GovCheck, raia wanalinganisha mapato na matumizi na kiasi kilichopitishwa na kutembelea maeneo ya ujenzi, kwa picha zenye eneo.
Kukagua na kuchapisha matokeo
CERC inakagua na kuthibitisha habari kabla ya kuchapishwa; kila chombo cha eneo kina akaunti yake kuona bajeti na miradi yake.
Kufanya matokeo yasikike
CERC inawasaidia raia mbele ya viongozi waliochaguliwa na huduma, inaonyesha mapengo na kutoa mapendekezo halisi.
Kupata marekebisho na kuyakagua
Mamlaka zinajibu: kazi zinaendelea, ukusanyaji bora wa mapato, matumizi kuelekezwa upya. Hatua zinakaguliwa uwanjani.
Kisha mzunguko unaanza tena: matokeo yanalisha mzunguko wa bajeti unaofuata.
- Uwajibikaji
- Umahiri
- Tabia ya kimaadili
Jukwaa moja
Huduma tano kwa wakazi na utawala
Kupata habari
Msaidizi wa Akili Bandia anajibu kwa lugha yako kuhusu huduma, taratibu na ada zilizochapishwa na chombo; ikiwa habari haijachapishwa, anasema hivyo.
Kuripoti na kuomba huduma
Kwa Kifaransa, Kiswahili, Kilingala, Kiingereza au lugha ya eneo, na picha; ombi linakwenda ofisi husika au shirika la umma (SNEL, REGIDESO…).
Kufuatilia hadi kutatuliwa
Nambari ya kumbukumbu na msimbo wa ufuatiliaji; mkazi anathibitisha ikiwa tatizo limetatuliwa na kutoa nyota 1 hadi 5.
Kufuatilia bajeti na miradi
Bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa kwa sekta, mapato ya ushuru wa eneo, maendeleo ya miradi.
Ustahimilivu wa tabianchi
Utabiri wa mvua, tahadhari za SMS za bure, ramani ya mitaa iliyo hatarini na miradi ya kukabiliana.
Tunachokagua
Hojaji kumi na tano, maswali rahisi
Wakati wa tathmini, mtathmini anajibu swali kwa swali (ndiyo, kwa sehemu, hapana, sijui), kwa mfano:
- Je, bango la mradi linaonyesha gharama, mkandarasi, chanzo cha fedha na muda?
- Je, maendeleo halisi yanalingana na ratiba?
- Je, vifaa vinavyotumika ni vya aina na ubora uliopangwa katika makadirio?
- Je, kazi zimesimamishwa au kucheleweshwa bila maelezo kwa umma?
- Je, wananchi wamearifiwa na kushauriwa kuhusu mradi?
- Je, umeona dalili za rushwa (hongo, bei za juu kupita kiasi, kampuni hewa)?
Hojaji zinahusu mapato, matumizi, uwazi, ushiriki katika bajeti, usimamizi, maeneo ya ujenzi na kila aina ya miundombinu (barabara, shule, kituo cha afya, maji, umeme, soko, jengo la umma).
Ulinzi wako
Data zako zinalindwa
- Jina lako na nambari yako ya simu havichapishwi kamwe; vinafutwa mwaka mmoja baada ya ombi lako kufungwa.
- Mada nyeti (usalama, hali ya kiraia, ushuru, viwanja, afya) hazichapishwi kamwe.
- Maandishi ya ripoti yanachapishwa tu baada ya kukaguliwa; maeneo kwenye ramani yanakadiriwa hadi takriban mita 100.
- Akili bandia inasaidia; haiamui.
Maswali rahisi
Huenda unajiuliza…
Je, ni bure?
Ndiyo. Kupata habari, kuripoti na kutumia GovCheck ni bure.
Je, ninahitaji akaunti?
Kwenye tovuti, akaunti inafunguliwa kwa nambari ya simu; nenosiri linafika kwa SMS. Unaweza pia kuandika WhatsApp kwa +243 82 733 2229, bila akaunti.
Je, huduma itajua ni mimi?
Ni wafanyakazi wanaoshughulikia ombi lako tu wanaoona jina na mawasiliano yako. Havichapishwi kamwe.
GovCheck iko wapi sasa?
Jukwaa liko mtandaoni. Utekelezaji wake wa kwanza ulianza katika Mji wa Uvira na wilaya zake tatu, Kalundu, Kavimvira na Mulongwe; GovCheck sasa inafuatilia vyombo vya Mkoa wa Kivu Kusini.
Ninawezaje kuwa mtathmini?
Jaza fomu ya « Kuwa mtathmini »: CERC inakufunza hojaji na kukupa chombo cha kufuatilia.
Je, data ni huria?
Ndiyo. Data iliyochapishwa inapakuliwa bure kutoka ufuatiliaji wa bajeti, chini ya leseni CC BY 4.0.
Mfumo wa kisheria ni upi?
Katiba ya 18 Februari 2006, sheria ya kikaboni Na. 08/016 kuhusu vyombo vya eneo vilivyogatuliwa, sheria Na. 11/011 kuhusu fedha za umma, sheria Na. 10/010 kuhusu ununuzi wa umma na Kanuni ya Kidijitali (amri-sheria Na. 23/010) kwa ulinzi wa data.
CERC ni nani?
Centre de Recherche sur l’Anti-Corruption, shirika la kiraia la Kongo linalofanya kazi na raia kwa ajili ya uadilifu na utawala bora. GovCheck ni mojawapo ya majukwaa yake, pamoja na EduCheck, HealthCheck na UNCAC Tracker.
Tatizo katika mji au wilaya yako?
Liripoti: huduma husika inalipokea, na unafuatilia jibu hadi litatuliwe.